Siedem zmian w prawie w tygodniu 10–16 sierpnia 2026: AI, vouchery turystyczne i onkologia

W tygodniu 10–16 sierpnia 2026 r. zaczyna obowiązywać siedem aktów lub wyodrębnionych części aktów. Największe znaczenie mają krajowe ramy stosowania unijnego aktu o sztucznej inteligencji, vouchery na odwołane imprezy turystyczne oraz przebudowa Krajowej Sieci Onkologicznej. W Prostej Umowie śledzimy takie zmiany na bieżąco i przekładamy ich treść na praktyczne skutki dla obywateli oraz firm.

Sztuczna inteligencja: krajowy nadzór, piaskownice i odroczone kary

Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) – zasadnicza część obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r.

Ustawa nie zastępuje unijnego aktu w sprawie sztucznej inteligencji. Buduje krajowy system jego wykonywania: tworzy Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która ma być organem nadzoru rynku i pojedynczym punktem kontaktowym. Sejm za zgodą Senatu powinien powołać przewodniczącego Komisji w ciągu dwóch miesięcy, a jej pierwsze posiedzenie ma się odbyć w ciągu trzech miesięcy od wejścia ustawy w życie.

Komisja będzie m.in. monitorować rynek, współpracować z innymi regulatorami i prowadzić piaskownice regulacyjne, w których rozwiązania AI będzie można testować w kontrolowanym środowisku. Udział mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców w piaskownicy ma być bezpłatny, a projekt co do zasady potrwa od 6 do 12 miesięcy.

11 sierpnia nie rusza jeszcze cały mechanizm egzekwowania przepisów. Rozdziały dotyczące kontroli, postępowań, skarg, administracyjnych kar pieniężnych oraz odwołań do sądu zaczną obowiązywać 28 października 2026 r. Tego samego dnia wejdą w życie przepisy o indywidualnych opiniach Komisji. Wcześniej, 28 lipca, zaczął obowiązywać przepis nakazujący ministrowi cyfryzacji przygotować zaplecze organizacyjne nowego organu.

Turystyka: voucher tylko za zgodą podróżnego

Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz.U. 2026 poz. 1006) – obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r.

Nowe art. 47a i art. 47b ustawy o imprezach turystycznych tworzą stały mechanizm voucherów na wypadek poważnych zakłóceń. Jeżeli minister właściwy do spraw turystyki wyda specjalny komunikat, a impreza nie dojdzie do skutku z powodu nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności w Polsce albo w miejscu podróży, organizator może zaproponować voucher na przyszły wyjazd.

Najważniejsza gwarancja dla klienta jest prosta: voucher wymaga jego zgody. Jego wartość nie może być niższa od kwoty wpłaconej na odwołaną imprezę, a środki pozostają objęte zabezpieczeniem finansowym organizatora. Voucher jest ważny przez rok od przyjęcia, przy czym strony mogą przedłużyć ten termin o kolejny rok.

Po przyjęciu vouchera wcześniejsze oświadczenie podróżnego o odstąpieniu od umowy albo organizatora o jej rozwiązaniu staje się bezskuteczne. Jeżeli voucher nie zostanie wykorzystany w ustawowym albo przedłużonym terminie, organizator ma 14 dni na zwrot wpłaconej kwoty. Samo wystąpienie kryzysu nie uruchamia jednak tej ścieżki automatycznie – potrzebny jest komunikat ministra.

Krajowa Sieć Onkologiczna: elektroniczna karta i mierzalna jakość

Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 1007) – zasadnicza część obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r.

Reforma ma uprościć organizację leczenia i poprawić jego koordynację. Ustawa definiuje ciągłość opieki onkologicznej, doprecyzowuje rolę koordynatora oraz porządkuje trzy poziomy Specjalistycznych Ośrodków Leczenia Onkologicznego. Ośrodek I poziomu działa w jednym z trzech obszarów leczenia i współpracuje z ośrodkiem III poziomu, który opiniuje plan leczenia oraz zapewnia konsultacje.

Karta diagnostyki i leczenia onkologicznego staje się elektroniczną dokumentacją medyczną obsługiwaną w systemie teleinformatycznym. Do 31 grudnia 2026 r. karta może być jeszcze wystawiana i prowadzona według dotychczasowych zasad, a niezakończone karty mają zostać przeniesione do systemu do 1 stycznia 2027 r. Dla pacjenta oznacza to zmianę organizacji obiegu informacji, a nie automatyczną gwarancję krótszego oczekiwania na świadczenie.

NFZ będzie co dwa lata weryfikować minimalne i docelowe wskaźniki jakości dla poszczególnych rozpoznań. Placówka, która nie osiągnie minimum, dostanie 30 dni na plan naprawczy i zostanie ponownie oceniona po 12 miesiącach. Brak poprawy może oznaczać utratę prawa do leczenia w danym obszarze i rozpoznaniu, a w najpoważniejszym przypadku usunięcie z sieci. Pierwsze wskaźniki zostaną obliczone za 2027 r., do 30 kwietnia 2028 r.; placówki znajdujące się w obecnym wykazie zachowują uprawnienia do 26 lipca 2028 r.

Dwa przepisy techniczne dotyczące rozliczania świadczeń i zakresu regulacji karty DiLO zaczną obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Pozostała część reformy rusza 11 sierpnia.

Kontrakty z NFZ: czynności sprawdzające wpłyną na ocenę ofert

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. 2026 poz. 1001) – w zasadniczej części obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r.

W wielu rodzajach świadczeń wynik nieprawidłowości będzie można uwzględnić przy ocenie oferty nie tylko wtedy, gdy wykazała je formalna kontrola, lecz także wtedy, gdy stwierdzono je podczas czynności sprawdzających. Dotyczy to m.in. ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, leczenia szpitalnego, rehabilitacji, stomatologii, ratownictwa medycznego, opieki długoterminowej i programów lekowych. Dla świadczeniodawcy oznacza to, że szerszy katalog ustaleń NFZ może przełożyć się na punkty ujemne w kolejnym konkursie.

Rozporządzenie dostosowuje też kryteria dostępności do centralnej e-rejestracji: w zakresach objętych obowiązkową e-rejestracją część dotychczasowych wymagań punktowych nie będzie stosowana. Postępowania wszczęte przed wejściem zmiany w życie zostaną jednak dokończone według starych zasad.

Część dotycząca programów profilaktyki raka szyjki macicy i raka płuca obowiązuje już od 1 sierpnia 2026 r. Wprowadziła m.in. kryteria sprzętowe dla badań przesiewowych raka płuca wykonywanych za pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej. Tygodniowa data 11 sierpnia dotyczy pozostałej części rozporządzenia.

Padłe zwierzęta: o 20% wyższe ceny usług rozliczanych z ARiMR

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2026 poz. 1042) – obowiązuje od 12 sierpnia 2026 r.

Rozporządzenie podnosi o 20% ceny jednostkowe netto usług zbioru, transportu lub unieszkodliwiania padłego bydła, owiec, kóz, świń i koni. Zmiana ma zastosowanie do umów zawartych na 2026 r. i obejmuje usługi wykonane od 1 stycznia 2026 r.

Podmiot zajmujący się przetwarzaniem albo spalaniem padłych zwierząt musi złożyć do Prezesa ARiMR wniosek o podwyższenie cen do 30 września 2026 r., pisemnie albo elektronicznie. Nie jest to bezpośrednia wypłata dla rolnika, lecz korekta rozliczeń między Agencją a wykonawcami usług w systemie dofinansowania bezpiecznego usuwania padłych zwierząt.

Co pominęliśmy?

Dwa pozostałe rozporządzenia mają przede wszystkim techniczny albo wewnętrzny charakter, dlatego nie wymagają osobnych, rozbudowanych sekcji.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. 2026 poz. 1010) – obowiązuje od 12 sierpnia 2026 r. Zmienia minimalny udział sędziów pełniących określone funkcje w przydziale spraw: dla członka Krajowej Rady Sądownictwa i sędziego delegowanego do jej Biura wynosi on co najmniej 25%, a dla Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych i jego zastępcy co najmniej 10%. Prezesi sądów mają miesiąc na dostosowanie podziałów czynności. To zmiana organizacji pracy sądów, a nie zasad prowadzenia spraw przez strony.

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 28 lipca 2026 r. w sprawie wzorów wniosków o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, licencji i Dokumentu Obliczenia Opłaty, a także sposobu wydawania licencji (Dz.U. 2026 poz. 1068) – obowiązuje od 14 sierpnia 2026 r. Wprowadza sześć aktualnych wzorów dokumentów, od wniosków dotyczących zasobu centralnego, wojewódzkiego i powiatowego po licencję oraz Dokument Obliczenia Opłaty. Zastępuje rozporządzenie z 2020 r. i porządkuje m.in. identyfikację elektronicznych licencji; nie ustala nowych stawek za materiały zasobu.

Jeżeli któraś ze zmian dotyczy Twojej sprawy lub działalności, treść aktu i powiązane orzecznictwo możesz sprawdzić w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych oraz w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.